طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور: تیپ‌های گیاهی استان همدان

در اکوسیستم های طبیعی پوشش گیاهی از نظر نوع و ساختار برآیند عوامل مؤثر اکولوژیکی هر منطقه است. برنامه ریزی برای مدیریت، حفظ، احیاء و بهره برداری از منابع طبیعی تجدیدشونده در گرو شناخت عوامل مؤثر بر اکوسیستم و روابط میان آن ها می باشد. بررسی جوامع گیاهی به عنوان بخش اصلی مطالعات اکولوژیکی مطرح و در واقع از طریق آن نه تنها می توان تا حدودی به نحوه اثر عوامل غیرزنده پی برد، بلکه با شناخت کمی و کیفی از چگونگی استقرار پوشش گیاهی، این امکان مهیا می¬شود تا بر اساس پراکنش رویش های مختلف، محدوده اثر عوامل اکولوژیکی مشابه تفکیک و مجزا شود.
هرگونه برنامه‏ریزی در زمینه مدیریت منابع طبیعی تجدیدشونده از جمله حفظ، احیاء، اصلاح، توسعه و بهره‏برداری، نیازمند اطلاعات پایه‌ به هنگام است. طرح ملی شناخت مناطق اکولوژیک کشور جهت کسب این اطلاعات، همچنین به منظور تعیین ایستگاه‌ها و پایگاه‌های تحقیقاتی در سطح کشور به اجرا درآمده است. این طرح از سال ۱۳۶۸ در مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور با هدف فوق در سطح کل کشور آغاز شد. درک و نگرش کلی طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور بر این هدف عمده استوار است که اگر تیپ های گیاهی و گیاهان همراه آن ها شناسایی و ارتباط تیپ های گیاهی با عوامل مختلف محیطی نظیر اقلیم، خاک و… معین گردد، نتایج آن می تواند در برنامه ریزی های ملی و منطقه ای مدیریت منابع طبیعی تجدیدشونده مورد استفاده قرار گیرد. نظر به این که برنامه ریزی های استانی جایگاه خاصی در نظام برنامه ریزی و مدیریت کشور دارد، از این رو انجام طرح شناخت در مقیاس استانی می¬تواند کمک مؤثری به مدیریت استانی بنماید. علاوه بر این برای دانشجویان، محققین و کارشناسان اجرایی نیز اطلاعات ارزشمندی در اختیار قرار می دهد.

فهرست مطالب
مقدمه ۱
چکیده ۲
۱- اهداف اساسی طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور ۴
۲- روش بررسی ۵
۱-۲- مرحله مقدماتی ۵
۲-۲- مرحله مطالعات صحرایی ۵
۳-۲- مرحله تلفیق اطلاعات و تدوین گزارش نهایی ۵
۴-۲- یکپارچه سازی و تهیه گزارش استانی ۶
۳- تشریح نشانه‏های روی نقشه ۶
۴- تشریح خصوصیات استان همدان ۸
۱-۴- مشخصات عمومی منطقه ۸
۲-۴- موقعیت اقتصادی ۹
۱-۲-۴- کشاورزی ۹
۲-۲-۴- صنعت ۹
۳-۲-۴- معدن ۱۰
۴-۲-۴- گردشگری ۱۰
۳-۴- آب و هوا ۱۱
۴-۴- زمین شناسی ۱۲
۵-۴- منابع اراضی و خاک ۱۳
۶-۴- انواع کاربری های اراضی ۱۷
۵- تشریح تیپ های گیاهی ۱۸
۱-۵- تیپ‌های گیاهی گروه درمنه (Artemisia) ۲۷
۱-۱-۵- تیپ گیاهی درمنه دشتی – گراسهای یکساله (Artemisia sieberi-Annual grasses) ۲۷
۲-۱-۵- تیپ گیاهی درمنه دشتی-گون پنبه ای (Artemisia sieberi-Astragalus gossypinus) ۲۸
۳-۱-۵- تیپ گیاهی درمنه دشتی-فرفیون-گچ دوست دورنگ (Artemisia sieberi-Euphorbia sp.-Gypsophila bicolor) ۲۸
۴-۱-۵- تیپ گیاهی درمنه دشتی- استپی بیابانی (Artemisia sieberi-Stipa hohenackeriana) ۲۹
۲-۵- تیپ‌های گیاهی گروه گون (Astragalus) ۳۰
۱-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – درمنه معطر (Astragalus gossypinus -Artemisia fragrans) ۳۰
۲-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – درمنه دشتی (Astragalus gossypinus -Artemisia sieberi) ۳۱
۳-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – گراسهای یکساله (Astragalus gossypinus –Annual grasses) ۳۲
۴-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – جارو علفی (Astragalus gossypinus -Bromus tomentellus) ۳۳
۵-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – هزارخار – زول (Astragalus gossypinus–Cousinia sp.-Eryngium sp.) ۳۴
۶-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – فرفیون (Astragalus gossypinus–Euphorbia sp.) ۳۵
۷-۲-۵- تیپ گیاهی گون پنبه ای – ورک (Astragalus gossypinus- Hulthemia persica) ۳۶
۸-۲-۵- تیپ گیاهی گون – درمنه دشتی (Astragalus sp.- Artemisia sieberi) ۳۶
۹-۲-۵- تیپ گیاهی گون – خوشک (Astragalus sp.- Daphne mucronata) ۳۷
۱۰-۲-۵- تیپ گیاهی گون – علف بره جنگلی (Astragalus sp. – Festuca altissima) ۳۸
۱۱-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون (Astragalus spp.) ۳۹
۱۲-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون – گراسهای یکساله (Astragalus spp.- Annual grasses) ۴۰
۱۳-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- کلاه میرحسن (Astragalus spp.-Acantholimon sp.) ۴۰
۱۴-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- کلاه میرحسن- فرفیون (Astragalus spp.-Acantholimon sp.-Euphorbia sp.) ۴۱
۱۵-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- چمن گندمی میانی- جو پیازدار (Astragalus spp.-Agropyron intermedium-Hordeum bulbosum) ۴۲
۱۶-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- گراسهای یکساله- چوبک ایرانی (Astragalus spp.-Annual grasses-Acanthophyllum microcephalum) ۴۳
۱۷-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- جارو علفی (Astragalus spp.-Bromus tomentellus) ۴۴
۱۸-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- گل گندم بوته ای- چوبک ایرانی (Astragalus spp.-Centaurea virgata-Acanthophyllum microcephalum) ۴۵
۱۹-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- فرفیون دندانه دار(Astragalus spp.- Euphorbia denticulata) ۴۶
۲۰-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- علف بره (Astragalus spp.- Festuca ovina) ۴۷
۲۱-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- رز ایرانی (Astragalus spp.- Rosa persica) ۴۸
۲۲-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- رز ایرانی- درمنه دشتی (Astragalus spp.- Rosa persica-Artemisia sieberi) ۴۹
۲۳-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- رز ایرانی- فرفیون (Astragalus spp.- Rosa persica-Euphorbia sp.) ۴۹
۲۴-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- استپی بیابانی (Astragalus spp.- Stipa hohenackeriana) ۵۰
۲۵-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- آویشن- اسپرس کوهی (Astragalus spp.- Thymus kotschyanus-Onobrychis cornuta) ۵۱
۲۶-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- بادام کوهی- خوشک (Astragalus spp.- Amygdalus scoparia–Daphne mucronata) ۵۲
۲۷-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- کما- جاشیر (Astragalus spp. – Ferula ovina – Prangos ferulacea) ۵۳
۲۸-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- علف بره- جو پیازدار (Astragalus spp.- Festuca ovina-Hordeum bulbosum) ۵۵
۲۹-۲-۵- تیپ گیاهی انواع گون- علف بره- استپی ریش دار (Astragalus spp.- Festuca ovina-Stipa barbata) ۵۶
۳۰-۲-۵- تیپ گیاهی گون- آویشن (Astragalus sp.- Thymus sp.) ۵۷
۳۱-۲-۵- تیپ گیاهی گون- علف بره- چمن گندمی کرکدار(Astragalus tricholobus-Festuca ovina-Agropyron trichophorum) ۵۷
۳۲-۲-۵- تیپ گیاهی گون – کلاه میرحسن (Astragalus verus-Acantholimon sp.) ۵۹
۳۳-۲-۵- تیپ گیاهی گون–استپی بیابانی-آویشن (Astragalus verus-Stipa hohenackeriana-Thymus kotschyanus) ۵۹
۳-۵- تیپ‌های گیاهی گروه کافوری (Camphorosma) ۶۰
۱-۳-۵- تیپ گیاهی کافوری – چمن شور ساحلی (Camphorosma monspeliacum- Aeluropus littoralis) ۶۰
۲-۳-۵- تیپ گیاهی کافوری- سلمکی باتلاقی – چمن شور ساحلی (Camphorosma monspeliacum- Atriplex verrucifera- Aeluropus littoralis) ۶۱
۴-۵- تیپ‌های گیاهی گروه رز (Rosa) ۶۲
۱-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی (Rosa persica) ۶۲
۲-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی- درمنه دشتی (Rosa persica-Artemisia sieberi) ۶۳
۳-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی-درمنه دشتی- استپی بیابانی (Rosa persica-Artemisia sieberi-Stipa hohenackeriana) ۶۴
۴-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی- گون پنبه ای (Rosa persica-Astragalus gossypinus) ۶۵
۵-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی- انواع گون (Rosa persica-Astragalus spp.) ۶۶
۶-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی- انواع گون- ارمک کبیر(Rosa persica-Astragalus spp.-Ephedra major) ۶۷
۷-۴-۵- تیپ گیاهی رز ایرانی- گاو چاقکن- گون پنبه ای(Rosa persica-Scariola orientalis-Astragalus gossypinus) ۶۸
۵-۵- تیپ‌های گیاهی گروه منفردها ۶۹
۱-۵-۵- تیپ گیاهی گراسهای یکساله- رز ایرانی- انواع گون(Annual grasses-Rosa persica-Astragalus spp.) ۶۹
۲-۵-۵- تیپ گیاهی اسپرس کوهی- انواع گون- آویشن (Onobrychis cornuta-Astragalus spp.-Thymus kotschyanus) ۷۰
۳-۵-۵- تیپ گیاهی گوش بره- انواع گون(Phlomis sp.-Astragalus spp.) ۷۰
۴-۵-۵- تیپ گیاهی چمن جو (Psathyrostachys fragilis) ۷۱
۶- فهرست گونه های گیاهی استان همدان ۷۲
منابع مورد استفاده ۸۴