فروشگاه اینترنتی انتشارات | موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور
مراتع معمولاً دارای سیستمهای پیچیده اکولوژیکی هستند که تحت تأثیر تغییرات عوامل آب و هوایی بهویژه بارندگی و درجه حرارت قرار دارند. تغییرات اقلیمی در پدیدههای زیستی گیاه مانند جوانهزنی، رشد رویشی، توسعه رشد رویشی، گلدهی و بذردهی بسیار اهمیت دارند. بنابراین مطالعه فنولوژی در مرتع بهمنظور تنظیم برنامههای بهرهبرداری چرای دام از علوفه مرتع (Range Forage) و بهرهبرداری از گیاهان مرتعی، جلوگیری از برداشتهای بیموقع و چرای زودرس، تعیین زمان ورود و خروج دام، جمعآوری بذر، پرورش زنبور عسل، از بین بردن گونههای گیاهی هرز و مهاجم، مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی، تعیین ترکیبات مؤثره و شناخت خوشخوراکی و ارزش غذایی گونههای گیاهی حائز اهمیت است.
یکی از مشکلات اساسی مراتع ایران، عدم اعمال مدیریت صحیح در سیستم چرایی بوده که در نهایت منجر به بهرهبرداری غیر اصولی و نابهنگام از علوفه طبیعی مراتع شده و همچنین چرای بیش از ظرفیت چرای مرتع (Grazing Capacity) میشود. بر این اساس قسمت زیادی از مراتع کشور دارای سیر قهقرایی بوده و از نظر وضعیت، جزء مراتع متوسط تا فقیر و خیلی فقیر دستهبندی میشود. شرایط آمادگی مرتع (Range readiness) و رعایت زمان ورود و خروج دام از مرتع ایجاب میکند که به گیاهان فرصت داده شود تا مواد غذایی لازم را برای رشد بعدی خود ذخیره کنند. عدم رعایت این امر موجب تقلیل تدریجی قدرت تولید و زادآوری گیاهان و سرانجام نابودی کامل آنها میگردد. یکی از راهحلهای مناسب برای تشخیص زمان بهرهبرداری از مراتع، استفاده از مطالعه فنولوژی، شناخت و بررسی تاریخ بروز پدیدههای زیستی مختلف گونههای مهم و کلیدی شامل مرحله شروع جوانهزنی و رشد و توسعه رویشی، مرحله گلدهی، مرحله بذردهی و بلوغ بذر و ریزش آن، خواب موقت، رشد پائیزه و خواب زمستانی میباشد.
سپاسگزاری ۱
پیشگفتار ۲
مقدمه ۵
فصل اول ۹
کلیات ۹
بررسی آمادگی مرتع برای ورود و خروج دام ۱۹
تعیین زمان مناسب ورود و خروج دام از مرتع ۲۱
فصل دوم ۲۹
خصوصیات و معرفی نواحی رویشی ایران ۲۹
۱- ناحیه اروپا – سیبری ۳۴
۱-۱- رویشهای هیرکانی و ارسبارانی ۳۴
۲- ناحیه ایرانو – تورانی ۴۵
۲-۱- رویشهای آذربایجانی ۴۷
۲-۲- رویشهای شمال خراسانی ۴۸
۲-۳- رویشهای کوهستانی ۴۹
۲-۴- رویشهای البرزی ۴۹
۲-۵- رویشهای زاگرسی ۵۰
۲-۶- رویشهای ایران مرکزی ۵۱
۳- ناحیه صحارا-سندی ۵۲
فصل سوم ۵۹
فنولوژی گیاهان و عوامل مؤثر بر آن ۵۹
آب و هوا و پوشش گیاهان مرتعی ۶۶
دما (درجه–روز) ۶۷
بارندگی ۷۰
تابش خورشید ۷۲
رطوبت نسبی هوا ۷۵
سرعت باد ۷۵
نقش آب و هوا در ترکیب گونههای گیاهی مراتع ۷۶
فصل چهارم ۷۸
آمادگی و زمان استفاده از مرتع ۷۸
چرخه تولید علوفه ۷۸
مراحل رشد گیاه ۷۹
مرحله توسعه گیاه (رشد سریع) ۸۰
مرحله میان فصل (رشد کاهش یافته و کند) ۸۱
مرحله پایان فصل (پایان بلوغ) ۸۲
زمان آمادگی مرتع برای ورود دام ۸۵
ضریب برداشت علوفه و خروج دام از مرتع ۹۱
عوامل تعیینکننده فصل چرا ۹۴
گونه معرف ۹۵
مقاومت گیاهان در فصل چرا به برداشت ۹۶
تأثیر رعایت زمان چرا (اثرات مثبت چرا) ۱۰۳
اثرات مثبت چرا ۱۰۴
تأثیر عدم رعایت زمان چرا ۱۰۵
فصل چرا ۱۰۷
چرای بهاره ۱۰۸
چرای تابستانه ۱۰۸
چرای پائیزه ۱۰۹
چرای زمستانه ۱۰۹
زمان چرا ۱۰۹
نقش دولت در مدیریت چرای دام ۱۱۰
مدیریت دام طی مرحله خشکسالی ۱۱۱
اهداف توسعه صنعت بیمه مراتع ۱۱۸
فصل پنجم ۱۱۹
فنولوژی ۱۱۹
منطقه رویشگاهی کوهستانی ۱۲۰
سایتهای مورد مطالعه منطقه رویشگاهی کوهستانی ۱۲۰
۱-سایت سهند آذربایجانشرقی ۱۲۱
موقعیت و شرایط اقلیمی ۱۲۱
پوشش گیاهی ۱۲۳
فنولوژی گونههای کلید ۱۲۴
زمان مناسب ورود و خروج دام در مرتع ۱۳۳
۲-سایت هزار (باب زنگی) استان کرمان ۱۳۳
موقعیت و شرایط اقلیمی ۱۳۴
فنولوژی گونههای کلید ۱۳۵
زمان مناسب ورود و خروج دام به مرتع ۱۳۷
۳-سایت بینالود استان خراسان رضوی ۱۳۸
موقعیت و شرایط اقلیمی ۱۳۸
فنولوژی گونههای کلید ۱۴۳
زمان مناسب ورود و خروج دام به مرتع ۱۵۱
۴-سایت الموت استان قزوین ۱۵۲
موقعیت و شرایط اقلیمی ۱۵۲
فنولوژی گونههای کلید ۱۵۷
زمان مناسب ورود و خروج دام به مرتع ۱۶۲
فنولوژی گونههای مهم مرتعی در مراتع کوهستانهای مرتفع ایران ۱۶۴
پیشنهادها ۱۷۵
منابع فارسی ۱۸۵
نقد و بررسی وجود ندارد.