طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور: تیپ‌های گیاهی منطقه زاهدان

منطقه مورد بررسی در طرح حاضر با نام زاهدان، در بخش شرقی ایران‏زمین واقع شده و شامل عرصه یک برگ نقشه توپوگرافی با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰ بنام زاهدان به NH 41-09  است. وسعت محدوده مورد مطالعه برابر ۱۲۸۷۰۶۸ هکتار است و در موقعیت جغرافیایی ۶۰ درجه تا ۶۱ درجه و ۳۰ دقیقه طول خاوری و ۲۹ درجه تا ۳۰ درجه عرض شمالی واقع شده است.

شهرستان زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان در این محدوده قرار دارد. از دیگر  مراکز جمعیتی مهم آن شهرستان میرجاوه در بخش جنوبی منطقه و روستاهای کلاته رزاق‌زاده، همت‌آباد، دومک، ریاک، الله‌آباد، دهک، کالی، غریب آباد، پیچگی، حاجی آباد را می‌توان نام برد.

دامنه تغییرات ارتفاعی اراضی حداکثر ۲۵۵۵ متر از سطح دریا در ارتفاعات کوه لوچان در بخش مرکزی محدوده مورد مطالعه و در جنوب غرب شهرستان زاهدان و حداقل حدود ۶۰۰ متر از سطح دریا در بخش شمال شرقی در محل خروجی رودخانه واویلا در مرز شرقی می‌باشد. میانگین بارش سالانه در منطقه از حدود ۵۰ میلیمتر در بخش جنوب شرقی تا بیش از ۱۵۰ میلی‌متر در ارتفاعات جنوب غربی متغیر می‌باشد.

در این مطالعه، با استفاده از داده های دور سنجی، کاربری های عمده اراضی مشخص و از طریق عملیات میدانی تیپ های گیاهی به روش نمود ظاهری (سیمای ظاهری) و براساس وضعیت فعلی پوشش گیاهی شناسایی، تفکیک و روی نقشه‌های توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ با درج یک تا سه گونه غالب مشخص گردید.

تیپهای گیاهی در عرصه مراتع با وسعت ۹۴۶۴۷۵ هکتار، ۵۴/۷۳ درصد کل منطقه مورد مطالعه را در بر‌گرفته‌اند.

از مجموع ۲۹ تیپ گیاهی تفکیک شده، گروه تیپهای گیاهی Artemisia spp. با ۱۴ تیپ گیاهی به وسعت ۵۷۵۹۲۰ هکتار، ۸۲/۶۰ درصد پوشش گیاهی طبیعی را در عرصه مراتع به خود اختصاص داده ‌است. گروه تیپهای گیاهی Cousinia stocksii با ۶ تیپ به مساحت ۱۹۶۳۸۷ هکتار، ۰۷/۲۱ درصد از پوشش گیاهی طبیعی را تشکیل می‌دهند. گروه تیپهای گیاهی ِ Salsola sp. با ۴ تیپ گیاهی به وسعت ۱۰۴۶۸۹ هکتار ۰۷/۱۱ درصد از پوشش گیاهی طبیعی را تشکیل می‌دهند. گروه تیپهای گیاهی ِ Zygophyllum eurypterum با ۲ تیپ گیاهی به وسعت ۴۶۹۸ هکتار ۴۹/۰ درصد از پوشش گیاهی طبیعی را در بر می‌گیرد. سه تیپ گیاهی نیزبه صورت منفرد به وسعت ۶۱۷۸۴ هکتار، ۵۲/۶ درصد از پوشش گیاهی را شامل می‌شود.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
پیشگفتار ۱
خلاصه ۲
۱- اهداف ۹
۲- روش بررسی ۱۰
۱-۲- مرحله مقدماتی ۱۰
۲-۲- مرحله مطالعات صحرایی ۱۰
۳-۲- مرحله نهایی یا مرحله تلفیق اطلاعات ۱۱
۳- تشریح نشانه‌های روی نقشه ۱۱
۴- خصوصیات منطقه مورد مطالعه زاهدان ۱۳
۱-۴- موقعیت و وسعت ۱۳
۲-۴- آب و هوا ۱۷
۳-۴- منابع اراضی و خاک ۲۷
۴-۴- کشاورزی و دیگر کاربری‌های اراضی ۳۷
۵- تشریح تیپ‌های گیاهی ۳۸
۱-۵- تیپ‌های گیاهی گروه Artemisia sp. 45
۱-۱-۵- تیپ گیاهی Artemisia sieberi 45
۲-۱-۵- تیپ گیاهی Artemisia lehmaniana – Artemisia sieberi – Astragalus spp. 46
۳-۱-۵- تیپ گیاهیArtemisia sieberi -Astragalus spp. – Cousinia stocksii 47
۴-۱-۵-تیپ گیاهی Artemisia sieberi – Cousinia stocksii 48
۵-۱-۵- تیپ گیاهیArtemisia sieberi-Cousinia stocksii-Amygdalus lycioides 49
۶-۱-۵- تیپ گیاهی
Artemisia sieberi – Cousinia stocksii-Zygophyllum eurypterum 50
۷-۱-۵- تیپ گیاهی Artemisia sieberi – Salsola spp.. 51
۸-۱-۵- تیپ گیاهی Artemisia sieberi-Zygophyllum eurypterum 52
۹-۱-۵- تیپ گیاهیArtemisia sieberi – Zygophyllum eurypterum- Astragalus spp. 53
۱۰-۱-۵- تیپ گیاهی
Artemisia sieberi – Zygophyllum eurypterum- Cousinia stocksii 54
۱۱-۱-۵- تیپ گیاهی
Artemisia sieberi – Zygophyllum eurypterum – Hammada salicornica 55
۱۲-۱-۵- تیپ گیاهیArtemisia sieberi-Gymnocarpus decander 56
۱۳-۱-۵- تیپ گیاهیArtemisia sieberi-Gymnocarpus decander-Salsola spp. 57
۱۴-۱-۵- تیپ گیاهی
Artemisia sieberi-Salsola spp.-Calligonum crinitum 58
۲-۵- تیپ‌های گیاهی گروه Cousinia stocksii 58
۱-۲-۵- تیپ گیاهی Cousinia stocksii 59
۲-۲-۵- تیپ گیاهی
Cousinia stocksii – Artemisia sieberi – Zygophyllum eurypterum 60
۳-۲-۵- تیپ گیاهی
Cousinia stocksii – Artemisia sieberi-Gymnocarpus decander 61
۴-۲-۵- تیپ گیاهی
Cousinia stocksii-Convolvulus sp.-Zygophyllum eurypterum 62

۵-۲-۵- تیپ گیاهی Cousinia stocksii –Gymnocarpus decander- Artemisia sieberi 63
۶-۲-۵- تیپ گیاهی Cousinia stocksii- Artemisia sieberi 63
۳-۵- تیپ‌های گیاهی گروه Salsola spp. 64
۱-۳-۵- تیپ گیاهی Salsola canescens – Artemisia sieberi 64
۲-۳-۵- تیپ گیاهی Salsola spp. – Artemisia sieberi – Haloxylon persicum 65
۳-۳-۵- تیپ گیاهی Salsola spp. – Artemisia sieberi – Hammada Salicornica 66
۴-۳-۵- تیپ گیاهی Salsola spp. – Tamarix stricta 67
۴-۵- تیپ‌های گیاهی گروه Zygophyllum eurypterum 68
۱-۴-۵- تیپ گیاهی منفرد Zygophyllum eurypterum –Artemisia sieberi 68
۲-۴-۵- تیپ گیاهی Zygophyllum eurypterum –Cornulaca monacantha 69
۵-۵- تیپ‌های گیاهی گروه منفرد ۷۰
۱-۵-۵- تیپ گیاهی منفرد Haloxylon ammodendron 70
۲-۵-۵- تیپ گیاهی منفرد
Hammada salicornica-Haloxylon ammodendron – Salsola spp. 71
۳-۵-۵- تیپ گیاهی منفردTamarix spp.-Salsola spp. 72
منابع مورد استفاده ۷۳
پیوست ۷۵
خلاصه انگلیسی ۸۳
فهرست انتشارات ۸۵